Czytelnia

Rola nauczyciela w praktyce hatha jogi.
W jaki sposób praktykuje się pranajamę?
Czym jest pranajama?
Klasyfikacji asan ciąg dalszy.
Asana - odpowiedź na ludzkie zapotrzebowania?
Asana - czym jest i jaką rolę odgrywa.

Rola nauczyciela w praktyce hatha jogi.

Obecnie bardzo często kojarzy się nauczyciela jogi z sekciarskim guru. Istotnie wiele sekt wykorzystuje elementy jogi do manipulacji, nie jest to jednak hatha joga, którą ćwiczy się teraz nawet w klubach fitness. Hatha joga jest współcześnie najbardziej popularną ścieżką jogi pozbawiona znamion religijności. Samo pojęcie guru – określa nauczyciela jogi wyłącznie wówczas gdy jest on rzeczywiście oświeconym mistrzem tej dyscypliny.

Można wyróżnić trzy poziomy, na których uczy się jogi:

instruktor – pierwszy poziom

Instruktor to osoba, która naucza wyłącznie technik. Jest teoretykiem, który mniej lub bardziej świadomie przekazuje swoja wiedzę.

nauczyciel jogi – drugi poziom

Nauczyciel wychodzi poza wiedzę techniczną i przekazuje naukę jogi w szerszym kontekście. Przekazuje wiedzę w tradycyjny sposób – z mistrza na ucznia.

guru – trzeci poziom

Wspomniany wcześniej  - oświecony mistrz, który w pełni zrealizował naukę jogi.

Co charakteryzuje prawdziwego nauczyciela jogi?

Podobnie jak pedagogów innych dziedzin, powinno wyróżniać go powołanie. Nie chodzi tu o umiejętności przekazywania wiedzy tylko o poświęceniu się misji nauczania.

Nauczyciel jogi: 

Jest cierpliwym przewodnikiem i doradcą.

Posiada rozległą wiedzę i kwalifikacje do nauczania.

Joga jest dla niego sposobem na życie, jest jednocześnie pasją, zawodem i życiowym celem.

Nie spoczywa na laurach tylko ciągle się rozwija i pogłębia swoją wiedzę.

Choć nie jest lekarzem ani terapeutą zawsze wysłucha i posłuży radą.

Nie należy mylić jednak nauczyciela jogi z lekarzem czy psychologiem. Może być on doradcą w dziedzinie zdrowia fizycznego, psychicznego i duchowego, jednak leczenie nie jest jego domeną. Oczywiście jeżeli cierpisz na jakieś dolegliwości nauczyciel musi o nich wiedzieć, aby odpowiednio dopasować sekwencje asan i jest to jak najbardziej naturalne.
W nauce jogi bardzo ważne jest zaufanie do nauczyciela i postępowanie zgodnie z jego zaleceniami. Jeśli praktykujesz pod okiem sprawdzonego nauczyciela, nie miej obaw zastosować się do jego wskazówek. Stawiając pierwsze kroki w jodze jest się nieświadomym wielu rzeczy, które początkowo trudno ogarnąć, a które z czasem przynoszą wielkie korzyści.
 

Bez dyscypliny nie ma postępów.

Oczywiście nie należy kojarzyć dyscypliny w jodze z wojskowym rygorem! Na początku nauki szczególnie istotne jest wprowadzenie jogi w codzienny rytm. Trzeba nadać praktyce jasne ramy. Nabyć nawyki czasu i miejsca praktyki. Dzięki temu adept może skoncentrować się  w dostatecznym stopniu aby osiągną zamierzony efekt.

Bezpośredni kontakt z nauczycielem jest najlepszą metodą korekcji błędów.

Podczas zajęć nauczyciel musi czuwać nad prawidłowym i bezpiecznym wykonywaniem asan. Niezastąpiona metodą na dobrą korektę jest właśnie bezpośredni kontakt nauczyciela z uczniem. Nauczyciel może dosłownie „wytknąć palcem błędy” tzn. może wskazać dotknięciem „upośledzone” miejsce na ciele, albo zaingerować w wykonywaną pozycję tak, aby poprawić postawę ucznia i skorygować jego błędy.

Bądź ostrożny w wyborze nauczyciela! Nie kieruj się dobrym wrażeniem i pozorami które stwarza tylko rzetelnie sprawdź jego kwalifikacje podparte dyplomem. Rozwój wewnętrzny oddziałuje na twoją świadomość, umysł i ciało, nie warto więc z nim eksperymentować! Pamiętaj również, że to ty sam bierzesz odpowiedzialność za swoje ciało, umysł i duszę.
 

W jaki sposób praktykuje się pranajamę?

Można ćwiczyć ją na siedząco, na leżąco a nawet na stojąco. Sposób zależy od indywidualnych potrzeb i predyspozycji adepta, a także od wieku i ewentualnych problemów zdrowotnych. Co do sposobu oddechu, to można wdychać powietrze przez prawą albo lewą dziurkę nosa, przez obie albo przez usta. Oddychając w sposób normalny, wykonujemy kilkanaście oddechów na minutę. Średnio zaawansowany adept, wykonuje ich trzy – cztery. Świadomie więc zmniejszana jest częstotliwość oddechu przy jednoczesnym zwiększeniu jego długości. Zwolniony rytm pracy układu oddechowego udziela się także umysłowi, który „zwalnia obroty” i wycisza się.

Rodzaje pranajamy

Ponieważ pranajamę można wykonywać na wiele różnych sposobów, istnieje nieskończenie wiele rodzajów tej praktyki. Klasyczne dzieło o jodze - Hatha Joga Pradipika wymienia osiem głównych typów tej sztuki oddechu:

ujjayi,       
suryabhedana,
bhastrika,
sitkari,
shitali,
bhramari,
murccha,
plavini.

I kilka dodatkowych typów np.:

kapalabhati,
chandrabhedana.
 

Choć wariantów jest nieskończenie wiele to za punkt wspólny przyjmuje się cykl według którego kształtowany jest oddech. Każdy cykl pranajamy składa się z :

• puraki – wdechu,
• antara kumbhaki – zatrzymania oddechu po wdechu,
• recaki – wydechu,
• bahyai kumbhaki – zatrzymania oddechu po wydechu.

Te cztery elementy mogą występować jednak w różnych proporcjach. Długość trwania faz może na przykład rozkładać się w czasie w sposób: 1:2:2:2.

100 lat – przez tyle ciało człowieka może normalnie funkcjonować. Wydaje się zbyt absurdalna taka długość życia w dzisiejszych czasach? Jeśli tylko nie zabraknie ci samozaparcia i będziesz w stanie regularnie i skrupulatnie ćwiczyć swój oddech i ciało w asanach, w naturalny sposób przedłużysz swoje życie. Poprawi się także jego jakość. Czy wystarczy do tego codzienna praktyka? Na tempo oddechu ma wpływ szereg czynników, jak chociażby ciężkostrawne pożywienie wymuszające wzmożony metabolizm, czy wymagająca fizycznego wysiłku praca. Aby cieszyć się dobrą kondycją, nie można poprzestawać na ćwiczeniach od – do, trzeba starać się kontrolować oddech w każdej chwili.

Czym jest pranajama?

Asana i pranajama to dwa filary praktyki hatha jogi. Choć ich działania wzajemnie się uzupełniają, aby mogły tworzyć doskonały duet, trzeba najpierw przygotować organizm na naukę pranajamy. Tę rolę spełnia asana, która wzmacnia ciało i umysł adepta, i pozwala przejść na następny etap praktyki. Bardzo istotne jest zatem, aby najpierw przyswoić sobie zasady wykonywania pozycji, osiągnąć w tym pewne optimum, a dopiero potem wprowadzać do praktyki pranajamę.

Perfekcyjnie wykonywane asany, przynoszą siłę całemu organizmowi, w tym również płucom i nerwom, których dobra kondycja jest niezbędna do przyswojenia pranajamy.
Trzeba zdawać sobie sprawę, że przedwcześnie wprowadzona pranajama niesie szkodliwe działanie.

Porywanie się z przysłowiową motyką na słońce, jest więc działaniem nieracjonalnym i w tym wypadku może być w swych skutkach znamienne. Nie oznacza to oczywiście, że nauki pranajamy należy się obawiać. Jeżeli będziesz dostatecznie przygotowany, to wspólnie z nauczycielem możesz stopniowo uzupełniać praktykę asan o elementy pranajamy.

Jaką siłą jest pranajama?

Samo słowo tłumaczy się jako siłę życiową – prana, i rozprzestrzenianie – ayama. W połączeniu daje nam to rozprzestrzenianie siły życiowej. Według nauk wedyjskich, ludzka prana, znajdująca sie we wnętrzu człowieka, wchodzi w relacje z energią słoneczną świata zewnętrznego.

Rozwijać praktykę prany, oznacza kontrolować jej przepływ przez ciało.
Prana jest czymś czego, podobnie jak powietrze, nie możemy zobaczyć. Jest subtelną formą energii, którą możemy poczuć jedynie w skutkach jej oddziaływania - na ciało, zmysły i umysł. Pokłady tej energii, obecne są w ludzkiej duszy od zawsze, a za pomocą oddechu, możemy je odblokować i usprawnić. Kiedy osiągniemy prawidłowy przepływ prany, będziemy mogli cieszyć się dobrym zdrowiem, równowagą ciała i umysłu.

Zależność między asaną a pranajamą.

Ćwicząc asany, jesteśmy skupieni na pracy poszczególnych mięśni. Naszym celem jest więc osiągnięcie elastyczności i siły. W procesie tym niezbędna jest aktywność umysłu, a rola oddechu jest jedynie pomocnicza. Z kolei w praktyce pranajamy, całkowicie nieruchome i stabilne ciało, umożliwia skupienie całej uwagi na umyśle i jego ustabilizowaniu. W ten sposób asany przygotowują ciało do pranajamy, a ona przez zmianę rytmu oddechu, stabilizuje umysł.

Asana - czym jest i jaką rolę odgrywa w hatha jodze?

„Asana jest idealną mocą ciała, stabilnością inteligencji i hojnością ducha.”
(Patandżali)

Obserwując z boku ćwiczące joginki i joginów udziela się wrażenie lekkości i prostoty z jaką wykonują poszczególne asany. Wydawać by się mogło, że łatwość z jaką wchodzą w pozycje, zawdzięczają sprawność i gibkości ciała wypracowanej z czasem. Pod tym pozorem kryje się jednak o wiele większy wysiłek. Jaki?

Asany wymagają wiele od ludzkiego ciała, ale jeszcze więcej od umysłu.

W aerobiku czy bieganiu koncentrujemy sie na tym, aby spalić jak najwięcej energii, w jodze - aby energią jak najlepiej gospodarować. Kierując uwagę w poszczególne części ciała, mobilizujemy umysł do świadomej aktywności, zmieniamy tor naszych myśli z chaotycznego na uporządkowany. W asanie, poza komfortem cielesnym możemy odkryć realność swojego umysłu, który na co dzień wtapia się w tempo istnienia. Dzięki niej mamy okazję „na żywo” poznać i poczuć siłę swojej inteligencji. Nie dzieje się to jednak z dnia na dzień. Początki praktyki to wielka próba zarówno dla ciała jak i umysłu. Słabe i nieprzygotowane na fizyczny wysiłek ciało, w połączeniu ze zdekoncentrowanym umysłem, nie działa na adepta zbyt mobilizująco. Kiedy zniknie pierwszy opór, zaczniemy otwierać  się na własną cielesność oraz akceptować jej granice.

Wysiłek ciała i umysłu w asanie, wzmacnia człowieka na każdym poziomie jego funkcjonowania.

Mając poczucie wewnętrznej siły i cielesnej sprawności, możemy czuć się pewnie w każdej sytuacji i lepiej radzić sobie ze stresem. Czy rolę asany można sprowadzić jednak wyłącznie do funkcji obrońcy naszego zdrowia i samopoczucia? Oczywiście korzyści jakie niesie za sobą praktyka jogi, są wartością istotną, jednak jeśli podchodzimy do niej jedynie w kategoriach przydatności, nie ćwiczymy asan tylko zwyczajnie dbamy o siebie. Prawdziwa asana to pozycja, w której odnajdujemy wygodę - ale i ciężką pracę każdej komórki, odczuwamy stabilizację - ale jesteśmy nastawieni na ciągły rozwój.

Asany odblokowują ciało, dodają mu wigoru i młodzieńczej świeżości, aby mogło służyć człowiekowi przez całe życie. Bogactwo pozycji zdaje się być adekwatne do wielości oczekiwań i zapotrzebowań zdrowotnych. Każda z asan w sposób szczególny oddziałuje na organizm i dlatego może uchronić go przed większością chorób. Asany rozwijają także koncentrację, przez co lepiej zapamiętujemy i przyswajamy informacje. Dzięki świadomości każdego ruchu w asanie, adept uczy się wrażliwości, którą przenosi z własnego ciała na innych ludzi, co wpływa dodatnio na bezpośrednią komunikację i budowanie relacji. Asana w praktyce hatha jogi stwarza więc możliwość samopoznania i otwiera furtkę do ogrodu własnego wnętrza.

Asana – odpowiedź na ludzkie zapotrzebowania?
Część I

Tyle jest asan ile ludzkich potrzeb – można by powiedzieć spoglądając na różnorodność pozycji jogi. Dzięki bogatej typologii i wielości celów, hatha joga może wspierać każdą komórkę naszego organizmu. Aby móc wypracować sobie konkretne efekty, adekwatne do naszych oczekiwań, nie może zabraknąć asan z żadnej grupy. O jakich grupach mowa?

Asany można podzielić na:

• pozycje stojące,
• pozycje odwrócone (inwersje),
• pozycje ze zgięciem kręgosłupa (skłony do przodu),
• pozycje siedzące,
• pozycje z rotacją kręgosłupa (skręty),
• pozycje brzuszne,
• pozycje balansowe,
• pozycje z wyprostem kręgosłupa.